۲۶ اوت ۲۰۲۶ – طبق تحقیقات جدید، یک علت شایع اما اغلب نادیدهگرفتهشدهی «فشار خون بالا» ممکن است در مقابل چشمان ما پنهان باشد؛ دادههای حاصل از یک دستگاه پوشیدنیِ پیشگامانه میتواند کلید تشخیص زودهنگام این اختلال باشد.
این مطالعه که در نشریه Science Translational Medicineمنتشر شده است، به وضعیتی به نام «آلدوسترونیسم اولیه» میپردازد؛ یک اختلال هورمونی که تا یکپنجم افراد مبتلا به فشار خون بالا را درگیر میکند و آنها را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به بیماریهای قلبی، سکته مغزی، دیابت و سایر مشکلات عمده سلامتی قرار میدهد.
پژوهشگران از دانشگاه بریستول و دانشگاه منچستر در بریتانیا، دانشگاه برگن در نروژ، و همکارانی از استکهلم و آتن، دریافتند که بیماران مبتلا به این اختلال، نه تنها در طول روز، بلکه در شب و هنگام خواب نیز دچار «فورانهای ترشح هورمونی» میشوند؛ زمانهایی که آزمایشهای روتین خون بهندرت انجام میگیرد.
به لطف یک دستگاه قابلحمل و مبتکرانه که در دانشگاه بریستول ساخته شده است، سطح هورمونی بیماران بهجای بیمارستان یا مراکز تحقیقاتی، بهصورت شبانهروزی در خانه پایش شد. این امر بدین معناست که بینظمیهای پنهان که معمولاً با روشهای آزمایشی کنونی شناسایی نمیشوند، قابل کشف بوده و منجر به تشخیص زودهنگام شرایط سلامت میگردد.
دکتر توماس آپتون، یکی از نویسندگان این مطالعه و فلوشیپ پژوهشی بالینی در دانشگاه بریستول، گفت: «آلدوسترونیسم اولیه، یکی از دلایل مهم فشار خون بالا و شایعترین علت پرفشاری خون ثانویه است که ما در کلینیک فشار خون مشاهده میکنیم. این اختلال ممکن است میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده باشد. با این حال، به دلیل نحوهی تغییر هورمونها در طول روز و پیچیدگیهای فعلی فرآیند تشخیص، روند تشخیص اغلب به تأخیر میافتد یا هرگز انجام نمیشود.»
او افزود: «در مطالعۀ ما، بیماران در خانه و حین فعالیتهای روزمره پایش شدند؛ این رویکرد به ما اجازه داد ببینیم هورمونها در شرایط واقعی چگونه در طول زمان تغییر میکنند. این روش میتواند بهطور بالقوه انقلابی در نحوه تشخیص پرفشاری خون ایجاد کند و در نهایت بیماریهای قلبیعروقی – بهویژه بیماریهای قلبی و سکتههای مغزی – را که قابل پیشگیری هستند، کاهش دهد.»
این مطالعۀ «اثبات مفهوم»، سطح هورمونها را بهصورت پیوسته و هر ۲۰ دقیقه یکبار در ۶۰ بیمار از شهرهای بریستول، برگن، استکهلم و آتن، در یک دوره ۲۴ ساعته پایش کرد. تمام بیماران از یک دستگاه سبک استفاده میکردند که به اندازه یک تلفن همراه بود و به کمر متصل میشد؛ این دستگاه اجازه میداد هورمونها از طریق پوست اندازهگیری شوند، در حالی که بیماران به فعالیتهای روزانه عادی خود، از جمله خواب شبانه، ادامه میدادند.
این فناوری که U-RHYTHMنام دارد، در سال ۲۰۲۳ توسط یک شرکت اسپین اوت یا انشعابی از شرکت Dynamic Therapeuticsپذیرفته و توسعه یافت.
دکتر اِدر زوالا، نویسنده ارشد این مطالعه، گفت: «با پایش مداوم هورمونها در ۲۴ ساعت، ما توانستیم الگوی پنهانی از فورانهای هورمونی شبانه را آشکار کنیم. این امر درک بسیار شفافتری از بیماری به ما میدهد و در نهایت میتواند به پزشکان در تشخیص زودهنگام و درمان مؤثرتر بیماران کمک کند. تحلیلهای دقیقتر ریاضی و محاسباتی از پروفایلهای هورمونی روزانه میتواند در نهایت به کشف اشکال زودهنگامتر و ظریفتر بیماری کمک کند و فرصتهای جدیدی را برای بهبود وضعیت بیماران مبتلا به فشار خون بالا بگشاید.»
تحلیل محاسباتی دادههای این دستگاه به پژوهشگران اجازه داد تغییرات «آلدوسترون» – هورمونی که مسئول تنظیم تعادل نمک و آب در بدن انسان است – را به همراه دو هورمون مرتبط به نامهای ۱۸-هیدروکسیکورتیزول و ۱۸-اوکسوکورتیزول دنبال کنند.
نتایج نشان داد که آزمایشهای فعلی ممکن است بیمارانی که دچار تغییرات در آلدوسترون هستند را شناسایی نکنند، زیرا سطح آلدوسترون در تمام مدت بالا نمیماند. علاوه بر این، پژوهشگران دریافتند که حتی در برخی از شدیدترین موارد بیماری، دورههایی وجود داشت که سطح هورمونها به زیر حداقلِ آستانههایِ تعیینشده برای تشخیص این وضعیت میرسید. محققان به جای مشاهده افزایش پایدار هورمونها، فورانهای مکرر ترشح هورمونی در شب را کشف کردند، در حالی که ریتم شبانهروزی همچنان دستنخورده باقی مانده بود.
این افزایش ناگهانی هورمونها که توسط غدد فوقکلیوی تولید میشود، بهویژه در بیمارانی که بیماریشان ناشی از مشکل در «یکی» از غدد فوقکلیوی بود (نه هر دو)، برجستهتر بود. الگوهای غیرطبیعی هورمونی پس از برداشتن غده فوقکلیویِ آسیبدیده با جراحی ناپدید شدند، که شواهد بیشتری ارائه داد مبنی بر اینکه این فورانهای هورمونی مستقیماً با بیماری مرتبط هستند.
پروفسور استفورد لایتمن، یکی از نویسندگان این مطالعه و مخترع فناوری U-RHYTHM، افزود: «یافتههای ما نشان میدهد که پزشکان ممکن است نیاز داشته باشند در نحوه بررسی این اختلال تجدیدنظر کنند؛ اختلالی که دستورالعملهای بالینی انجمن غدد درونریز اکنون توصیه میکند برای تمام افراد مبتلا به پرفشاری خون مدنظر قرار گیرد.»
وی تأکید کرد: «تشخیص آینده میتواند از آزمایشهای خون در یک نقطه زمانی خاص فاصله گرفته و به سمت پایش ریتمهای هورمونی بدن در طول زمان حرکت کند؛ بهویژه الگوهای شبانه که به نظر میرسد حاوی سرنخهای حیاتی برای بیماری هستند.»
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260826/Wearable-device-detects-hidden-hormone-patterns-behind-high-blood-pressure.aspx